Facing Forward – Future’s Future

Voor de zevende en laatste editie van Facing Forward: Art & Theory from a Future Perspective had de organisatie een groot aantal sprekers gevraagd om een lezing van zes minuten te geven. Op deze manier werd de serie donderdagavond 31 mei in De Oude Lutherse Kerk overkoepelend bekeken. Het overzien van de serie als geheeld druist meteen tegen het idee van de toekomst in, overzien is in dit geval ook terugblikken.
Gelukkig hadden de sprekers hun lezingen niet gebaseerd op een terugblik op de afgelopen zes avonden maar toonden zij een breed perspectief op een keur aan thema’s, van neoliberalisme tot metamodernisme. De diversiteit was groot, een programma met beeldend kunstenaars, dichters, denkers, columnisten, journalisten of een combinatie daarvan leverde een avond op die veelzijdig en verassend uitpakte.

De Oude Lutherse Kerk

Dichter en denker Maarten Doorman beet het spits af met een lezing over de rol van de kunstcriticus in deze tijd. Het verbinden van fragmenten met argumenten is wat een nieuwe generatie critici doet. Volgens Doorman komt deze generatie niet uit de hoek van de kunstgeschiedenis maar eerder uit de journalistieke wereld van dag- en opiniebladen. Medeorganisator Metropolis M zal de waarde van deze journalistieke en op de actualiteit geënte vorm van kunstkritiek beamen.

Maarten Doorman

De beeldende traditie is van belang voor kunstenaars en heeft ook invloed op speculaties op de toekomst. Matthijs de Bruijne zette een sterk beeld neer van de staking van schoonmakers begin dit jaar. Vanuit de vraag hoe te communiceren met mensen die naast je staan verbeelde hij de onmacht van de schoonmakers en het effect daarvan op de samenleving.
Afterall redacteur Melissa Gronlund baseerde haar toekomstvisie op het mobiele beeld. Aan de hand van de foto, het geheugen daarvan en de materialiteit toonde zij een sociaal communicatieve manier van beeldgebruik.
Ook Patricia Pisters (professor in Media en Filmstudies, UvA) reflecteerde op de beeldcultuur en sloot aan op de mobiliteit van het visuele. Haar boek The Neuro Image over de digitale beeldcultuur dat binnenkort verschijnt, zal een wat ruimer platform bieden dan de zes minuten die Pisters hier tot haar beschikking had.

Matthijs de Bruijne over de staking van schoonmakers

Beeldend kunstenaar Snejanka Mihaylova bood een tegenovergestelde blik op de beeldcultuur. Ze stelde dat de toekomst een beeld is dat niet belichaamd kan worden. Het feit dat het zichtbare (het heden) en onzichtbare (de toekomst) aan elkaar gelijk zijn verklaart volgens Mihaylova de zin en onzin van het speculeren over de toekomst.
Maria Barnas (schrijfster, dichter en beeldend kunstenaar) liet de weergave van de toekomst door de media zien aan de hand van studio’s waar het journaal wordt opgenomen. Deze studio’s verschillen wereldwijd aanzienlijk maar proberen allemaal een indruk te geven van het ‘alziend oog’: ‘wat er in deze studio’s komt rechtstreeks uit alle uithoeken van de wereld’. Natuurlijk is hier ook een uitzondering. In Costa Rica kijk je naar de nieuwslezer te midden van een kamerplant, een stilleven en een vuilniszak. Volgens Barnas een omgeving die nog het meeste aan de realiteit refereert: haar eigen huis!

Maria Barnas met de nieuwsstudio van Costa Rica op het projectiescherm

Juha van ’t Zelfde (schrijver, musicus, onderzoeker) baseerde zich op technische ontwikkelingen in de ruimtevaart die ervoor zorgen dat er een nieuwe ‘Space Race’ gaande is. Aan de hand van verschillende voorbeelden schetste van ’t Zelfde de oneindigheid aan mogelijkheden buiten onze planeet die er op hun beurt weer voor zorgen dat de verschillende wereldmachten hun zinnen zetten op het claimen van een stukje ‘Space’.
Gerelateerd aan deze mogelijkheden maar ook scherp gekant tegen de overvloed aan ontwikkelingsdrang betoogde Ding Ren voor het omarmen van stilte. In een tijd vol van impulsen is het volgens Ren belangrijk om je comfortabel te kunnen voelen met leegte.

Juha van ’t Zelfde over de ‘Space Race’

Kunsthistorica Katharina Neuburger toonde het tijdloze aspect van kunst aan de hand van de verwoording ‘con-temporary’. Deze ontwikkeling opende deuren voor de verspreiding van kunst in de institutionele ruimtes zoals wij die nu kennen.
Timotheus Vermeulen (Assistent professor Algemene Cultuurwetenschappen, RU) keek terug op ontwikkelingen in de kunstgeschiedenis in het algemeen en het Modernisme in het bijzonder en gebruikte de term ‘metamodernisme’ om aan te tonen dat ontwikkelingen in de kunstgeschiedenis zich in de toekomst zullen herhalen.
Zowel columniste Hassnae Bouazza als Vinca Kruk van design en onderzoeksplatform Metahaven lieten hun licht schijnen op mogelijkheden in de virtuele wereld. Bouazza belichtte hier de kant van de democratisering van de media en de verschuivende verhouding van politieke verslaggeving op het internet. Kruk toonde het idee van de Facestate, waar overheden, werknemers en gebruikers van Facebook ogenschijnlijk veel politieke en sociale macht vergaren.

Katharina Neuburger over ‘con-temporary’

Als hekkensluiter liet The Guardian journalist Simon Rogers zien hoe hij als datajournalist te werk gaat om fabels te ontkrachten en data zichtbaar te maken. Vergezeld van illustraties en videofragmenten toonde hij aan dat de gigantische berg aan informatie die wij nu en in de toekomst dagelijks op ons af krijgen wel degelijk te doorgronden is. De juiste technieken zorgen ervoor dat wat ongrijpbaar lijkt tastbaar wordt gemaakt. Hierdoor wordt informatie weer bruikbaar.
In de conclusie probeerden moderatoren Margriet Schavemaker en Hendrik Folkerts samen met mede organisator Christoph Lindner de vinger te leggen op hoe wij vanuit een geïnstitutionaliseerde positie kunnen speculeren over kunst en theorie in de toekomst. Deze problematiek werd buiten ‘het instituut’ en in het café verder besproken.

Simon Rogers visualiseert data

Naar aanleiding van Facing Forward: Art & Theory from a Future Perspective zal er eind 2012 / begin 2013 een publicatie verschijnen. Blijf op de hoogte van Facing Forward via onze website, Twitter en Facebook:

www.facingforward.nl

http://www.facebook.com/FacingForwardLectures

https://twitter.com/Facing_Forward_

Tekst: Menno Dudok van Heel
Foto’s: Ernst van Deursen