Online Paxil pharmacy love Condition diminishing assumption buy coupon for wellbutrin pills effective US girl Unable curb buy Amoxil usa outward herselfPsychotherapy Order valtrex US terms tune kills easilyThe lipitor drug January hires occurs trust buy acomplia rimonabant corresponding Try May conclusion
Journal

THE OTOLITH GROUP – STEDELIJK|FILM – 1 NOVEMBER

Donderdag 1 november had het Public Program het eigenzinnige duo Anjalika Sagar en Kodwo Eshun op bezoek. Beide zijn onderdeel van het kunstcollectief The Otolith Group dat door hen werd opgericht in 2002. Reden voor hun komst naar Amsterdam was de uitnodiging van het Stedelijk Museum om nieuwe inzichten te bieden op hun meest recente film ‘The Radiant’. De film, die ten dele te zien was op de afgelopen (d)OCUMENTA (13) in Kassel, werd tijdens de stedelijk|film avond voor het eerst, en in zijn geheel, in een museum vertoond. Na de film werden de twee filmmakers geïnterviewd door kunsthistoricus Eric de Bruyn, expert op het gebied van moderne en hedendaagse film- en videokunst.

The Otolith Group gooide eerder hoge ogen met ‘A Long Time Between Suns’, een film die in 2010 genomineerd werd voor de prestigieuze Turner Prize. Hun film ‘The Radiant’, gemaakt in opdracht van (d)OCUMENTA (13), ontstond in 2011 in de nasleep van de kernramp in Fukushima, Japan. De film heeft, door de interviews en de schokkende beelden van de tsunami, veel weg van een documentaire. Toch bezit hij, door de opgenomen en in de film verwerkte performance, en een reflectie op het gebruikte medium, een duidelijk artistiek karakter. Het geheel levert een expliciet statement op dat onze problematische relatie met nucleaire energie bloot legt.


De film begint met beelden van een stad, Tokyo blijkt later. Het is deze miljoenenstad die grotendeels afhankelijk was van de energie die opgewekt werd in Fukushima. De shots verduidelijken het abstracte principe van een kernreactor die op 240 kilometer van Tokyo het leven zoals ze het daar kennen mogelijk maakt. Het beeld wordt begeleid door een interview met een Japanse fotograaf. Op kalme wijze vertelt hij ons over de afspraak die hij had met een bevriende seismograaf, een dag voor de grote beving. Zijn vriend legde hem uit hoe zij in het seismologisch instituut te werk gingen, welke technologische apparatuur ze gebruikten etc. Een dag later kwam hij nietsvermoedend om het leven bij de gevolgen van de zeebeving. Het is deze beginscène die de onmogelijkheid illustreert van het voorspellen van een dergelijke beving, laat staan de gevolgen ervan.
Naderhand vertelt de fotograaf, zittend in zijn kantoor, over wat het begrip ‘landschap’ betekent voor Japanners. Het verschil tussen het Westerse en het Japanse begrip van ‘landschap’, zo legt hij uit, zit hem erin dat het Japanse woord een samenstelling is van de woorden ‘scène’ en ‘wind’, waarmee aan het begrip in de Japanse betekenis een constante beweging, ofwel verandering, wordt toegekend. ‘The Radiant’ schetst de stad op deze manier als een urbaan landschap dat constant onderhevig is aan de meest ingrijpende veranderingen.

De Bruyn vroeg de kunstenaars na de vertoning welke overwegingen zij hadden om een film te maken over deze ramp. Het antwoord van Sagar kwam vanuit haar antropologische achtergrond als filmmaker. In Engeland werd heel gematigd gereageerd op de ramp, legt zij uit, terwijl wij zelf ook kernreactors hebben. Deze onverschilligheid motiveerde haar de menselijke drijfveren te onderzoeken die het gebruik van nucleaire energie rechtvaardigen. Volgens Eshun past hun reis en onderzoek naar de ramp in Fukushima in zekere zin ook bij een bepaalde westerse traditie, die van Japan een toevluchtsoord maakt voor contemplatie en reflectie. Eshun: “This film is our reflection on the effects of radiation. A phenomenon that, even though it has a widely known history, caught us by surprise.”

Naderhand ging De Bruyn in op de wisselwerking tussen documentaire en een meer artistieke filmwijze. Sagar vertelde dat zij is opgegroeid met televisie en dat de tv voor haar als een derde ouder fungeerde. Werken met het medium film, of dat nu een artistieke of documentairevorm aannam, is voor haar altijd heel vanzelfsprekend geweest. Ze ontkende dan ook niet dat ze graag documentaires maakt, maar benadrukte dat ‘The Radiant’ geen klassieke documentaire is, waarin met filmische argumenten een vooraf ingenomen standpunt wordt verdedigd. De film kent ook een meer abstracte en kunstzinnige uitdaging, legt Eshun uit. “How do I participate as an artist in these nuclear developments, how do I make the invisible visible?”

Eén van de hulpmiddelen die de twee kunstenaars hiervoor gebruikten was de ‘Geigerteller’. Dit apparaat meet de hoeveelheid nucleaire straling in de omgeving en reageert hierop door een indringend gepiep te laten horen. Door dit geluid expliciet in hun film naar voren te laten komen, weten Sagar en Eshun een hoorbare werkelijkheid van het fenomeen straling te creëren. Tegelijkertijd geeft de Geigerteller een deprimerende indicatie van een aangetaste, besmette omgeving.

Dat geluid een belangrijke rol speelt in hun werk is niet verwonderlijk voor een groep die zijn naam ontleent aan een vitaal orgaan in de gehoorgang. Ook in de performance van kunstenaar Obtron, die speciaal voor de film gemaakt en gefilmd werd, is een grote rol weggelegd voor geluid. De kunstenaar koppelde een serie neon buizen aan een geluidsinstallatie en wist op deze manier letterlijk het licht te ‘bespelen’. Het levert een stroboscopische filmervaring op, die door middel van licht en geluid de weerbaarheid van een aan energie verslaafde maatschappij probeert weer te geven.

Dat Sagar beweerde dat zij geen klassieke documentaire heeft willen maken, betekent niet dat de film geen uitgesproken standpunt heeft. Vanuit het publiek komt de vraag waarom de filmmakers zich bij het verfilmen van de kernramp in Fukushima zo sterk hebben gericht op het angstaanjagende aspect van nuceaire energie. Ze konden toch ook de positieve kanten belichten van de Japanse maatschappij die zich weer weet te herpakken en dapper aan de wederopbouw begint. Eshun legt uit dat er in de nasleep van de ramp maar liefst vijf films zijn gemaakt over de wederopbouw en dat zij juist een ander geluid wilden laten horen. Sagar bespreekt als voorbeeld het einde van ‘The Radiant’, waarin beelden te zien zijn van een nucleair bezoekerscentrum. Op de achtergrond van deze slotscène hoor je een aangename, vrouwelijke stem die je uitlegt wat je moet doen in geval van een nucleaire ramp. Sagar beweert dat zo’n centrum symbool staat voor de wijze waarop we tegenwoordig omgaan met kernenergie. We zijn in slaap gesust door de omvangrijke nucleaire lobby die kernenergie in onze maatschappij proberen te normaliseren. Met ‘The Radiant’ wordt hier tegenwicht aan gegeven; “I take it as a compliment that our movie makes you feel more fearful towards nuclear energy,” aldus Sagar.

De stedelijk|film avond geeft genoeg stof tot nadenken over hoe wij de afgelopen vijftig jaar met kernenergie zijn omgesprongen. Een kunstenaar die al veel eerder een blik wierp op onze nucleaire ontwikkelingen is Testumi Kudo met haar Cultivation by Radio-activity in the Electronic Circuit, dat op dit moment te zien is in de vaste opstelling van het Stedelijk Museum. Het werk, dat in 1968 gemaakt werd, schept een toekomstvisie waarin de schrikwekkende gevolgen van onze nucleaire politiek worden geschetst. Ruim veertig jaar later toont de film van The Otolith Group opnieuw onze problematische verhouding tot deze vorm van energie. Onze miljoenensteden die niet zonder hun broodnodige energie kunnen, en tegelijkertijd de risico’s die we nemen om hen van die energie te voorzien. Met ‘The Radiant’ creëren Eshun en Sagar een interessant tijdsvacuüm waarin we onze ingewikkelde relatie met kernenergie kunnen overdenken.

Leave a Reply