About: Hripsime Visser

Berichten geplaatst door Hripsime Visser:

Twee bijzondere fototentoonstellingen in Rotterdam

Afgelopen zaterdag gingen in Rotterdam twee bijzondere tentoonstellingen open: Chance van Christian Boltanski in het Nederlands Fotomuseum (NFM) en Nederland- uit voorraad leverbaar van Hans van der Meer in het Nederlands Architectuurinstituut (NAi). Beide waren in zekere zin atypisch voor hun omgeving.

Chance was de bijdrage voor het Franse paviljoen op de Biënnale van Venetië afgelopen zomer en hoewel fotografie een wezenlijk onderdeel van de installatie vormt, verkent het Fotomuseum hier duidelijk een nieuw gebied. Dat doet het NAi in zekere zin ook met de expositie van Van der Meers kleurenfoto’s van doorsnee Nederlandse stadjes. Directeur Ole Bouman pareerde in zijn inleiding echter nadrukkelijk de recente bezwaren tegen zijn brede taakopvatting: architectuur, zo stelde hij, is méér dan de ontwerpkust van internationale grootheden alleen.


Christian Boltanski, Chance, Franse paviljoen, 54ste Biënnale van Venetië 2011
foto: Didier Plowy

In elk geval leveren deze avontuurlijke visies twee spannende installaties op. Chance werd zeer overtuigend aangepast aan de industriële omgeving van het NFM. Het bestaat uit een lange strook met foto’s van pasgeboren baby’s die razendsnel door een metalen constructie beweegt. Toeval bepaalt het willekeurig stopzetten van de filmband, toeval de mogelijkheid om uit fragmenten een compleet gezicht te maken terwijl tellers met aantallen geboorten en sterfgevallen een metafoor zijn voor sterfelijkheid en de vervangbaarheid van het individu.


Chance in het Nederlands Fotomuseum, Rotterdam
foto: Hripsimé Visser

Boltanski’s werk is de eerste presentatie in de serie ZWART/WIT waarmee het NFM de komende jaren een wezenlijke kwaliteit van de (klassieke) fotografie op bijzondere manieren wil belichten. Duidelijk is dat het museum met dit concept, ontwikkeld door externe intendant Anne van der Zwaag, zijn wat strenge imago een nieuwe impuls wil geven.

In Het NAi hingen de foto’s van Hans van der Meer in een houten constructie als in een gestileerd, symmetrisch vormgegeven dorpsplein waarheen trappen voeren. Door twee verschillende beeldformaten te gebruiken werkt de installatie wonderwel en wordt de ruimtelijkheid van de foto’s versterkt. Voor Volkskrantlezers is Van der Meers zoektocht naar Nederland anno nu al enigszins vertrouwd maar de presentatie van de complete serie, inclusief hilarische catalogusoverzichten van ons straatmeubilair is indrukwekkend en ontnuchterend tegelijk.

Onmiskenbaar Nederland, gefotografeerd vanaf een kleine verhoging waardoor Heerhugowaard, Raalte en Nijverdal inwisselbaar decor blijken van onze rijkdom, ons gevoel voor orde en schoonheid en van de omgang met elkaar en de gebouwde omgeving. Overigens ook bijeengebracht in een kloek boek.

Twee aanraders dus: Chance nog tot 26 februari en Nederland- uit voorraad leverbaar tot 1 april.

Paris Photo 2011

Voor de vijftiende keer was Parijs van 10 tot en met 13 november één platform voor fotografie. Het eigenlijke Paris Photo, de beurs, vond voor het eerst plaats in een deel van het Grand Palais, die schitterend lichte, glazen- en gietijzeren constructie aan het einde van de Champs Elysées. Een heel wat aangenamere omgeving dan de kelderachtige ruimtes van het Caroussel du Louvre waar de galeries zich de afgelopen veertien jaar presenteerden.

Foto: Ernst van Deursen

Afrika stond dit jaar centraal en dat betekende veel mooie selecties, zowel van galeries als van de Walther Collectie. Al werd er wel erg op safe gespeeld met nauwelijks nieuwe namen naast de bekenden. Van Malick Sidibé tot Zanele Muholi en van Jo Ractliffe tot Peter Hugo: de meeste waren ook nog eens op verschillende plaatsen te zien. Sommige Afrikaanse foto’s zijn inmiddels iconen, zoals te zien in dit werk – met foto van Sidibé –  van Michael Wolf dat onderdeel is van zijn serie ‘Real Fake Art’.

uit de serie ‘Real fake Art’ van Michael Wolf

Opvallend waren de reprints uit Bailey’s African History Archive bij Bailey Seippel Gallery uit Johannesburg – gepubliceerd in o.a. DRUM Magazine – met prachtig werk  uit de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw van Bob Gosani en Ranjith Kally. Ook de andere exposanten waren veelal de usual suspects met hier en daar een uitzondering zoals (inderdaad Merel Bem!) de fascinerende polaroids die Polke maakte in de Capucijner Catacomben van Palermo in 1976. In die tijd fotografeerde de Amerikaan Peter Hujar de geraamtes en publiceerde ze in zijn prachtige boek ‘ Portraits in Life and Death’.

Vermeldenswaard is de fotowand die Uitgeverij Schaden had gemaakt rond Ed van der Elskens classic “Een liefdesgeschiedenis in Saint Germain des Prés”: een tweezijdig clipboard met foto’s, historische en persoonlijke weetjes, ontwerpschetsen, commentaar van de meester zelf… als de nog ongepolijste biografie van een boek.

Naast de ruimte voor uitgevers en boekhandelaren op de beurs zelf,  met onder andere indrukwekkende klassieke en hedendaagse Japanse uitgaven, vond elders in de stad de manifestatie Off Print plaats met een duizelingwekkende hoeveelheid boeken, tijdschriften catalogi en online publicaties van kleine uitgevers, fotografen en collectieven, een beurs waar Nederlandse initiatieven overigens sterk vertegenwoordigd waren.

Onvermijdelijk leidt een inmiddels eerbiedwaardig instituut als Paris Photo tot een ‘off programma’ gefocust op jong talent. Dit keer waren dat de alternatieve beurzen Photo Off, No Found Photo en Photo Fever. Photo Off was de meest interessante met overtuigend landschapswerk van de jonge Zuid-Afrikaan Graeme Williams bij Janette Danel, organisator van de beurs.

Navrant is de video die Emeric Lhuisset maakte over de Koerdisch-Iraakse student Shardasht Osman die vanwege zijn kritiek op het regime in 2010 op klaarlichte dag gekidnapt werd in de buurt van zijn universiteit.

Maar Paris Photo betekent ook talloze exposities in de stad die natuurlijk ook nu nog te bezoeken zijn. Twee klassiekers, Diane Arbus in het Jeu de Paume en Lewis Hine bij de Fondation Henri Cartier Bresson, zijn beide volgend jaar in Nederland te zien. Een derde klassieker is de expositie van Breitner, georganiseerd door het Rijksmuseum in het Institut Néerlandais. Het recent geopende fotografieplatform le Bal toont de bijzondere expositie ‘Topographies de la Guerre’ (Topographies of War), waarin het landschap als toneel van oorlogshandelingen centraal staat. Met foto- dan wel videowerk van o.a. Harun Farocki, Walid Raad en Till Roeskens een absolute aanrader, net als de intrigerende combinatie van Allan Sekula’s ‘Polonia and Other Fables’ en tekeningen van Dan Perjovschi naar aanleiding van Ciorans teksten bij galerie Michel Rein.

Het enige dat op deze drie hectische en  zonovergoten dagen ontbrak was de traditionele ‘Arrivée du Beaujolais Nouveau’. En het was nog wel terrasweer.

Hripsimé Visser
Conservator fotografie Stedelijk Museum