Journal

Categorie: nieuws

Geen categorie 11 april, 2017

Schenking Ger van Elk

Zoals in veel van zijn werk, geeft Ger van Elk in Riet-Fruit-Veld commentaar op de kunstgeschiedenis. Het bovenste deel van de voorstelling wordt ingenomen door een fotografisch beeld van Gerrit Rietvelds beroemde hanglamp. Met deze lamp maakte meubelmaker en architect Rietveld in 1922 een driedimensionale vertaling van Mondriaans schilderkunstige principe van horizontalen en verticalen op het platte vlak. Het is een afgeleide van het toonbeeld van een strenge beeldtaal en keuze voor systematische abstractie, typerend voor het vroeg 20ste-eeuwse modernisme. Aan de beeldranden trekt Van Elk de associatie met Rietveld verder door. Met strookjes papier en potlood geeft hij een driedimensionale illusie van een strak-moderne architectonische opening, zoals Rietveld en de architecten van het op Mondriaan en De Stijl geïnspireerde Nieuwe Bouwen die realiseerden.

 

Ger van Elk, Riet-Fruit-Veld, 1988, lakverf en vernis op chromogene kleurendruk, potlood op papier, 81,5 x 71,5 x 3 cm (incl. lijst), schenking Mr. J.M. Boll, ter gelegenheid van het afscheid van Bart Rutten als Hoofd Collecties van het Stedelijk Museum

In het onderste deel van Van Elks voorstelling is het commentaar op de kunstgeschiedenis iets minder evident. Ook hier weer horizontale, verticale en haakse elementen, maar het fotografische beeld doet eerder aan de klassieke stillevenschilderkunst van voor het modernisme denken. We zien een bruin tafelblad met daarop twee bananen, mooi belicht, zoals in de 17de, 18de en 19de eeuwse realistische schilderkunst. Beide contrasterende delen zijn met elkaar verbonden door abstract expressionistisch-achtige kleurvlakken. Die zorgen ervoor dat je de voorstelling ook als een harmonische compositie op het platte vlak kunt zien; het wit van de lampen keert in het midden en onderaan terug in geschilderde witte vlakken; het donkere vlak van de tafelrand en poot wordt in evenwicht gehouden door een donker vlak linksboven; deels lost de tafel op in grijze vlakken. Het lijkt op een compositie van een abstract expressionistisch schilderij. Maar die kleurvlakken roepen toch ook weer associaties op met Mondriaan en De Stijl: ze zijn geschilderd in de kleuren van De Stijl, rood, blauw, wit, grijs en zwart. En het geel van Mondriaan dan? Dat is terug te vinden in de bananen(!)

Read More »

Tags

Collectie Collectie 20 februari, 2017

Zeldzame lichtgrijze Valentine S typemachine van Sottsass voor de museumcollectie

Ettore Sottsass en Perry King, lichtgrijze Valentine typemachine voor Olivetti, 1969, coll. Stedelijk Museum Amsterdam. Foto: Vintageobjects

Geheel toepasselijk op Valentijnsdag kocht ik voor de museumcollectie een lichtgrijze Valentine S typemachine. De Italiaanse ontwerper Ettore Sottsass ontwierp hem samen met Perry King in 1969 voor Olivetti. De draagbare Valentine S bestaat uit een typemachine die ter bescherming in een kunststoffen omhulsel kan worden geschoven. De achterkant van de machine is tevens het deksel van de doos; hieraan bevindt zich het handvat. Met twee rubberen lipjes bevestigt men het omhulsel aan de machine. Een draagbare typemachine was in die tijd ongekend; voorgangers waren loodzwaar en kwamen vrijwel nooit van hun plaats.

Ettore Sottsass en Perry King, rode Valentine S typemachine, coll. Stedelijk Museum Amsterdam.

Sottsass en King maakten van een professionele kantoormachine een handig apparaat voor privé gebruik. Volgens Sottsass geschikt om dichters gezelschap te houden tijdens eenzame weekenden op het platteland. Het oorspronkelijke ontwerp zou alleen kleine letters kunnen typen en geen rinkelende bel aan het eind hebben. Daarmee ging Olivetti niet akkoord, maar de voor een typemachine ongebruikelijke kleur rood met knaloranje spoelhouders kwam er wel door. De rode versie werd het meest populair. In vrijwel elke museale collectie industriële vormgeving is hij te vinden, maar de lichtgrijze en blauwe versie zijn veel zeldzamer. Heel mooi dus dat we de lichtgrijze hebben gevonden, bij een handelaar in Nederland nota bene. Nu de blauwe nog, zodat we ze ooit met zijn drieën naast elkaar kunnen tonen, zoals Olivetti zelf ook wel deed.

 

 

 

 

 

Tags

Geen categorie 9 november, 2015

De dit die this is

Het Stedelijk Museum nodigt regelmatig gastbloggers uit om te schrijven over tentoonstellingen en nieuwe projecten in het museum. Laure van den Hout (1986) schrijft over kunst voor diverse media en musea. Tevens is zij als museumdocent verbonden aan het Dordrechts Museum en Museum Boijmans Van Beuningen. Van den Hout schrijft op eigen initiatief maandelijks een beschouwing over A Year at the Stedelijk: Tino Sehgal. Deze worden onder de noemer Twaalf keer Sehgal gepubliceerd op het online kunstmagazine 8weekly. In De dit die this is onderzoekt ze haar fascinatie voor ‘this’ in Sehgals titels.

In de grote zaal, die zich op de bovenverdieping van het Stedelijk tegenover de monumentale trap bevindt, gooien een jongetje van een jaar of vijf en een volwassen man – door het jongetje ‘pap’ genoemd – twee papieren vliegtuigjes heen en weer. Ze zijn gevouwen van Stedelijk hand-outs. “Tegelijk gooien, dan kunnen we beter vangen,” roept het jongetje zijn vader toe. Bezoekers lopen in en uit; ze maken een diagonaal door de zaal naar de enige andere opengestelde doorgang. De meesten keren terug en verlaten de zaal daar waar ze haar binnenkwamen. De andere doorgang leidt namelijk naar een trap die de bezoeker naar beneden brengt, de ‘badkuip’ in. Wie voor het afdalen een blik naar links werpt, ziet hoe lege zalen zich achter een spanband uitstrekken.

Read More »

Tags

Geen categorie 21 september, 2015

Gevonden: de eerste Nederlandse leerlinge van Matisse

Begin twintigste eeuw organiseert Matisse een muziekavond in zijn atelier. Zijn leerling Max Weber schrijft daar in 1951 over: ‘Mademoiselle Deward, een jonge Nederlandse pianiste en deelneemster aan de (schilder)klas (van Matisse), speelde verschillende pianoselecties’. Dit was lange tijd de enige aanwijzing dat Matisse in de vroege twintigste eeuw een Nederlandse leerlinge had. Maurice Rummens, wetenschappelijk medewerker bij het Stedelijk Museum en medesamensteller van De oase van Matisse, onthult haar kleurrijke identiteit.

Read More »

Tags