Journal
Geen categorie 15 oktober, 2013

Collectiewisseling: De Stijl en haar navolgers

Deze week werd in twee zalen van het Stedelijk Museum een nieuwe opstelling ingericht met werken van kunstenaars die gerelateerd worden aan De Stijl. De nieuwe opstelling vervangt de zaal met suprematistische werken van Malevich en Lissitzky die vanaf 19 oktober te zien zullen zijn in de tentoonstelling Kazimir Malevich and the Russian Avant-garde. Naast De Stijl-kunstenaars van het eerste uur, zoals Piet Mondriaan, Bart van der Leck en Georges Vantongerloo is ook werk te zien van een jongere generatie waaronder César Domela, Marlow Moss en Nicolaas Warb. Net als de radicale Malevich werkten de kunstenaars van De Stijl aan een moderne samenleving, die zij met een nieuwe abstracte vormentaal zouden kunnen bereiken. De zalen zijn dan ook een mooie aanvulling op de tentoonstelling.

20131010_084847

De Stijl, een van oorsprong Nederlandse kunstbeweging die werd opgericht in 1917, speelde een centrale rol in de internationale avant-garde en is vandaag de dag nog steeds een belangrijke inspiratiebron voor veel kunstenaars, vormgevers en architecten. De groep rond Piet Mondriaan en Theo van Doesburg streefde naar een synthese tussen kunst en leven. De ideale samenleving die zij voorstonden vroeg om een nieuwe abstracte vormentaal. Deze nieuwe kunst, die aanvankelijk vooral gebaseerd was op Mondriaans kunsttheorie van het neoplasticisme, inspireerde vanaf de jaren dertig een nieuwe generatie kunstenaars. Terwijl Mondriaan er meer dan twintig jaar over had gedaan om tot een geheel abstracte taal te komen, konden deze jonge kunstenaars binnen enkele jaren van het academische naakt en het impressionistische landschap overstappen naar een compositie van lijnen en kleurvlakken. Zij namen de werkwijze van hun voorgangers dan ook wel als uitgangspunt, maar gaven hier vervolgens een zeer eigen invulling aan. Zo introduceerde de Britse kunstenaar Marlow Moss de dubbele lijn in haar abstracte composities. Dit betekende een revolutionaire stap in de ontwikkeling van het neoplasticisme en werd al snel door andere schilders overgenomen.

20131010_120148 (2)

20131010_083536

Marlow Moss was niet alleen op artistiek gebied vooruitstrevend. Om als vrouw een plaats te hebben in een door mannen gedomineerde kunstwereld gebruikte zij een pseudoniem. Haar echte naam was Marjorie Jewell. Moss was één van de trouwste volgelingen van Mondriaan. Zij ontmoette haar leermeester in 1929 in Parijs en nam diens sobere vormentaal en kleurgebruik over. De belangstelling voor elkaars werk was wederzijds en tot aan de Tweede Wereldoorlog bleven zij elkaar inspireren. Ook de Nederlandse kunstenares Sophie Elisabeth (Fine) Warburg, alias Nicolaas Warb, gebruikte een pseudoniem om door de kunstcritici serieus genomen te worden. Zij nam de achternaam van haar man Francis Nicolas aan als haar voornaam en voegde daar een a aan toe om het Nederlands te laten klinken. Tevens verkortte zij haar achternaam tot Warb om ten tijde van de Tweede Wereldoorlog de Duitse connotatie te vermijden. Het vroege werk van Nicolaas Warb toont duidelijk de invloed van Georges Vantongerloo. In de opstelling wordt het werk van beide kunstenaars tegenover elkaar geplaatst, waardoor de overeenkomsten duidelijk zichtbaar worden.

20131015_113231 (2)

Op enkele uitzonderingen na wordt in de kunstgeschiedenis het modernisme door mannen gedomineerd en is het belang van veel vrouwelijke kunstenaars in de vergetelheid geraakt. Met het tonen van het werk van deze twee vrouwelijke kunstenaars hopen we hun belang voor de ontwikkeling van het modernisme te onderstrepen en de gevestigde kunsthistorische canon een beetje te herzien.

*Alle foto’s zijn door Masha van Vliet gemaakt.

De nieuwe opstelling zal vanaf 11 oktober 2013 te zien zijn in de zalen 0.5 en 0.9.

Masha van Vliet is conservator in opleiding fotografie bij het Stedelijk Museum Amsterdam. Samen met conservator beeldende kunst Bart Rutten bedacht zij de inrichting van de twee zalen over De Stijl en haar navolgers.

Tags

Geef een reactie