Journal
Geen categorie 17 juni, 2015

De superfan van Tino Sehgal

Van 1 januari tot en met 31 december is er in het Stedelijk Museum dagelijks live werk van kunstenaar Tino Sehgal te zien. Het is het soort kunst waar veel mensen wat langer bij stil blijven staan; anderen keren regelmatig terug. Maar er is één bezoeker die, in haar eigen woorden, zo verslaafd is aan het werk dat ze er zeker vijf dagen per week anderhalf uur te vinden is. Grote kans dat je haar ziet zitten als je Sehgals werk komt bekijken: kort donker haar, bril, een grote rode trui.  ‘De superfan’, noemen Tino’s dansers haar. Wie is deze mysterieuze bezoeker en wat trekt haar zo aan in het werk? Marian Cousijn, die aan de productie van de tentoonstelling werkt, sprak met haar.

IMG_1754 (1)

Jes Vriens is onlangs met pensioen gegaan, maar je zou haar een stuk jonger schatten dan 65. Vooral wanneer ze het over haar lievelingswerk Instead of allowing some thing to rise up over your face dancing bruce and dan and other things heeft: dan licht haar hele gezicht op. In januari zag ze het voor het eerst, sindsdien is ze eraan verslingerd. “Ik heb niet zoveel met moderne kunst. Ik had nog nooit van Tino Sehgal gehoord, maar een vriendin zei dat ik dit echt moest gaan zien. Ik werd er meteen door gegrepen: ik ben anderhalf uur blijven zitten en diezelfde avond kwam ik weer terug om nog langer te kijken”.

Waarom kan je er maar geen genoeg van krijgen, denk je?
“Het is voedsel voor de zintuigen en de ziel. Zó mooi! De beweging is organisch, net als de wolken of de zee, daar kan ik ook uren naar kijken. Maar dit is beter: het wordt door mensen uitgevoerd dus je kan je erin verplaatsen. Wanneer zo’n hand tergend langzaam door de lucht gaat en dan ineens de grond raakt, leef ik helemaal mee. Je weet precies hoe dat voelt, de structuur van de vloer, het gewicht dat je eraan geeft. Het is bijna een soort meditatie”.

Zijn er momenten van Instead of allowing die je speciaal zijn bijgebleven?
“Er was een keer een meisje van een jaar of drie met haar vader. Ze bleef maar zitten, totaal gefascineerd. Op een gegeven moment ging ze staan: ze draaide met haar jurkje, deed een stap naar voren, probeerde contact te maken met de danser. Toen deed ze snel een stap terug en ging ze zelf op de vloer liggen om de gebaren na te doen. Een ander mooi moment was toen een kindje vanuit een kinderwagen oogcontact maakte met een danser: soms kijken die ineens recht het publiek aan. Er ontstond een mooie, intense connectie. Je merkte dat de danser het zelf ook prachtig vond”.

Iedere maand zijn er nieuwe werken te zien. Hoe is dat voor jou?
“Op de eerste dag van de maand ren ik echt naar binnen. Op 1 maart zei ik nog tegen een vriendin dat ikInstead of allowing zo miste”. Stralend: “Moet je nagaan hoe blij ik was toen ik ‘m daar weer zag liggen! Aan Kiss moest ik even wennen: ik ben de eerste week maar drie keer een half uur gaan kijken. Maar daarna was ik weer verkocht. Het werk getuigt van zoveel respect. Hoe de ene danser de ander soms even tegenhoudt, zonder emoties, zonder verhaal, maar met een extreme zorgvuldigheid. Je hoort de botjes knakken, het geluid van de lichamen die over de vloer schuren. Práchtig.”

Er is een heel academisch discours rondom het werk van Tino Sehgal. Heb je de behoefte om je daarin te verdiepen?
Resoluut: “Nee, totaal niet! Het is helemaal duidelijk voor mij: deze man wil dat je met aandacht in het moment staat. Dat is genoeg”. Ze wil niet dat ik verklap wat er de komende maanden te zien is. “Ik wil dat het een verrassing blijft. In april hoorde ik van een beveiliger dat Kiss opnieuw uitgevoerd zou worden, maar dan naakt in het donker. Ik dacht dat ik daar niets aan zou vinden. Maar zodra ik het zag…” Ze zoekt even naar woorden, een glimlach verschijnt op haar gezicht. “Het is subliem”.

Tino Sehgal noemt zijn werk ‘situatie’ en geen performance, omdat bezoekers onderdeel zijn van het werk. Ervaar jij dat ook zo?
“Ja, vooral bij Kiss (clean version). Je gaat je als toeschouwer verantwoordelijk voelen in het donker: ik heb een paar keer ingegrepen wanneer bezoekers bijna over de dansers struikelden. Maar hoe ver ga je daarin? Soms liepen mensen in een rechte lijn de zaal in, schrijlings langs de dansers, en direct weer naar buiten zonder ze gezien te hebben. Een heel enkele keer loop ik achter mensen aan. Zo was er een man die nét niet lang genoeg wachtte. Toen dacht ik: even een zieltje winnen. Ik heb hem overgehaald om weer naar binnen te gaan en toen hij het eenmaal zag begon hij spontaan te applaudisseren. Soms ontstaan er ook onbedoeld composities van de donkere silhouetten van bezoekers. Laatst kwamen er allemaal mensen binnen die zonder het te weten een grote cirkel vormden”.

Je ziet heel veel van de tentoonstelling; veel meer dan critici, kunsthistorici of andere professionals. Wat ga je na al die uren extra zien?
Kiss zag ik echt veranderen. Sommige dansers bewogen aan het begin van de maand nog wat schokkerig, maar aan het einde van de maand… wauw. Ze waren ze zó ongelooflijk goed geworden! Alsof ze in de tussentijd heel verliefd waren geworden. Ik heb ook favoriete stukjes choreografie bij bepaalde stellen: die ga ik steeds vanuit een andere plek in de ruimte bekijken”.

Veel mensen die bij het Stedelijk werken, hebben geen tijd om lang naar de situaties te kijken.
“Ik vind het echt van belang om er de tijd voor te nemen. Je krijgt zulke mooie cadeautjes als publiek. Ik zou de dansers constant in de bloemen willen zetten”. Ze legt grote nadruk op haar woorden: “Je bent gek als je daar niet iedere dag van gaat genieten. Zeg maar tegen de directeur: jullie zouden allemaal verplicht een uur moeten gaan kijken!”

Tags

Geef een reactie