Journal
Geen categorie 26 maart, 2014

Twee jonge kunstenaars geven een nieuwe wending aan fotografie

Door Marloes Brugman en Masha van Vliet

Aan de vooravond van de opening van hun eerste tentoonstelling in het Stedelijk Museum vertellen generatiegenoten Paulien Oltheten (1982) en Anouk Kruithof (1981), onder het genot van een cappuccino en een stokje saté, over zichzelf, elkaar, hun fascinaties, gewoontes, overeenkomsten en verschillen.

 

 

 

 

 

 

Kijken naar gedrag en houding

Paulien Oltheten fotografeert, maakt korte films en geeft daar waar nodig commentaar door middel van tekst of tekeningen. Waar Paulien kleine verrassingen vindt in de alledaagse bezigheden van mensen op straat, onderzoekt Anouk in haar foto’s, installaties, sculpturen en fotoboeken de uitersten van de menselijke psyche. Hoewel hun praktijken zeer verschillend zijn, komt het werk van beide kunstenaars voort uit een fascinatie voor menselijk gedrag.

Voor Paulien is het vanzelfsprekend dat ze als mens geïnteresseerd is in de andere mensen om haar heen. Zij was altijd al geïnteresseerd in het menselijk lichaam. Op de academie begon zij haar eigen lichaam als studieobject te gebruiken. Ze onderzocht de plekken van spanning en ontspanning, bestudeerde danstheorie en verdiepte zich in de mimetechnieken van Etienne Decroux.

‘Op een gegeven moment merkte ik dat ik het prettiger vond dat andere mensen deden wat ik tot dan toe met mijn eigen lijf aan het onderzoeken was. Er ging een wereld voor me open toen ik erachter kwam dat allerlei mensen op straat op de juiste plek stonden en de juiste dingen deden. Het gaat mij in eerste instantie niet direct om de persoon, maar om de houding en de abstracte vorm die ik hierin zie.’

Waar Paulien meestal een zekere afstand bewaart tot de personen op haar foto’s, komt het werk van Anouk vaak tot stand in samenwerking met mensen die zij bewust benadert en actief betrekt bij de interventies of sociale acties die zij uitvoert.

‘Ik vind het sociale aspect van menselijk contact heel belangrijk en ben helemaal geen observator op de straat, zoals Paulien dat wel is. Mensen samen brengen en samen iets organiseren, daar krijg ik energie van.’

Anouk gaat in haar werk op zoek naar de grenzen van het medium fotografie. In haar installaties en sculpturen combineert ze foto’s met niet artistieke materialen, zoals piepschuim, sponzen, magnetronfolie en baksteen. Deze materialen hebben voor haar vaak een metaforische betekenis. In de tentoonstelling in het Stedelijk Museum staat haar fascinatie voor de muur en de verschillende interpretaties die zij hier aan geeft centraal.
‘Eigenlijk heeft ieder mens een soort onzichtbare muur om zich heen. Ik wil daar graag doorheen prikken. Fysieke muren kunnen veiligheid betekenen, maar ook een begrenzing.’

New York als inspiratiebron

Paulien reisde naar landen als Myanmar, Japan, Rusland, Oekraïne en afgelopen jaar woonde ze in New York. Ze ontdekte onder andere dat de schaamtegrens in elk land weer anders is.

‘In Japan hebben mensen een zekere afstand tussen elkaar, terwijl in Rusland mensen juist vaak heel dicht bij elkaar staan. Zo zag ik eens twee vrouwen in St. Petersburg met hun dikke buiken tegen elkaar gedrukt terwijl ze in een gesprek verwikkeld waren. Dat zou in Japan in diezelfde setting niet zo snel voorkomen. Ik omarm deze culturele verschillen en reageer hier op in mijn beelden. Dit doe ik dan vanuit het basisprincipe van de fysieke handeling. Mijn nieuwe werk A Moment of Slowing Down komt voort uit mijn periode in New York. Hierin heb ik voor het eerst een nieuwe persoonlijke manier van contact maken gebruikt. Ik heb de man in de film persoonlijk een brief gestuurd en gevraagd of ik hem nog een keer mocht filmen. Mijn brief en zijn reactie daarop geeft het werk ineens een nieuwe context waarin onder andere zijlings wordt refereert aan de gevolgen van de economische crisis.’


Anouk woont en werkt in New York, waar ze momenteel een residency doet aan de ISCP. Een ludiek, doch kritische kijk op werkdruk, prestatiedrang, machtsverhoudingen en stress, vormen het uitgangspunt in haar nieuwste werken. Voor de installatie Push-up vroeg zij zakenmannen om voor de ingang van grote bedrijven zoveel mogelijk push-ups te doen. Zij ging hiermee door totdat ze, vanwege aansprakelijkheidsredenen, door de bewaking werd weggestuurd.

‘Na 9/11 is er een angstdeken komen te liggen over met name het financiële district in New York. De regels nemen ridicule vormen aan. In mijn werk probeer ik dit op ironische wijze te relativeren.’

‘Ons werk heeft raakvlakken, maar is ook heel verschillend’

Paulien en Anouk maakten een vergelijkbare ontwikkeling door. Ze studeerden een jaar na elkaar af, leerden elkaar kennen in Berlijn en verbleven gelijktijdig in New York.

‘Maar we zagen elkaar daar eigenlijk niet zo vaak, ook al werkten we in hetzelfde gebouw.’, zegt Anouk. ‘Ik denk niet echt dat we elkaar hebben beïnvloed. Ons werk heeft raakvlakken maar is ook heel verschillend. In tegenstelling tot Paulien kan ik niet iets herhalen. Als ik iets al eerder gedaan heb, interesseert het me niet meer.’
Paulien haar werkwijze en uitwerking zijn steeds ongeveer hetzelfde. ‘Ik ben wel aan het nadenken over een nieuwe manier van presenteren. Ik zou eigenlijk los willen komen van de muur, misschien wat meer terug naar de performance’, licht Paulien toe.

Daarnaast heeft Anouk echt mensen nodig om haar projecten uit te kunnen voeren. Dit is wederom een verschil met Paulien. Zij werkt liever in haar eentje en als ze hulp nodig heeft, vraagt ze iemand die zij vertouwt of goed kent.

‘Ik wil mij op langer termijn misschien gaan verdiepen in wat ik al heb gemaakt en hiermee een langer verhaal maken’, vertelt Paulien. Anouk wil graag een aantal kunstenaarsboeken, die al op de plank liggen, afmaken en daarnaast veel werken in Amerika. ‘In New York word ik iedere dag verrast door iets absurds dat ik zie of meemaak. Daarom ben ik daar!’

De tentoonstelling Paulien Oltheten & Anouk Kruithof is t/m 9 juni 2014 te zien in het Stedelijk Museum Amsterdam.

Foto credits:
1 Paulien Oltheten en Anouk Kruithof
2 Anouk Kruithof, Façade, 2014
3 Paulien Oltheten, A Moment of Slowing Down (part 1), New York ,2013
4 Anouk Kruithof, Push-up, 2013

Tags

Geef een reactie